STAV, Vojna neutralnost Crne Gore Pitanje potencijalnog ulaska Crne Gore u NATO

STAV Vojna neutralnost Crne Gore Pitanje potencijalnog ulaska Crne Gore u NATO je suštinsko geopolitičko pitanje koje prevazilazi samo bezbjednosnu komponentu i zadire praktično u sva druga politička i društvena pitanja Crne Gore. Crna Gora se nalazi u savremenom svijetu koji se ubrzano mijenja, sa susjedima i okruženjem na Balkanu koje je veoma složeno, pa njena bezbjednosna komponenta ne može biti jednostavno riješena samo članstvom u NATO ili neke druge alijanse. U tom pravcu je izuzetno značajno sagledati šta se dobija ulaskom Crne Gore u NATO, a šta bi donijela neka druga strategija, uključujući i održavanje vanblokovske neutralnosti.
Sa aspekta tzv. „tvrde moći” (veličina i kvalitet teritorije, stanovništvo, prirodni resursi, ekonomska i vojna snaga), Crna Gora ima izuzetno slabe prerogative. Naime, sa veličinom teritorije od svega oko 13.812 km2, bez važnijih prirodnih resursa, makar regionalnog značaja, sa izuzetno lošom morfometrijskom strukturom reljefa (svega jedna šestina teritorije je na nadmorskoj visini ispod 500 metara), sa izuzetno malim brojem stanovnika čak i za balkanske prilike (najmanja na Balkanu i među poslednjim u Evropi), sa privrednom snagom koja je i po društvenom bruto proizvodu po stanovniku niska, a u bruto smislu na nivou države, zbog male populacije, čak patuljasta u odnosu na okruženje.
Komplikovana situacija u identitetskoj strukturi Crne Gore umanjuje mogućnost jedne ozbiljne državotvorne politike, jer crnogorska država sa ionako malim elementima tzv. „tvrde moći” ima i problem donošenja elementarnog konsenzusa i državne strategije koja bi mogla imati dugoročan karakter. Jedina šansa da Crna Gora zadrži sopstveni subjektivitet i kakvu takvu kontrolu nad svojom budućnošću je da njeno stanovništvo nađe međusobno konsezus o daljem putu.
Međunarodni odnosi su upravo ovih, a i sledećih godina u stanju promjena i tranzicionog procesa od monopolarnog sistema, kakav je svakako nastao nakon „rušenja Berlinskog zida” i kakav je potrajao u sledećem periodu sa izrazitom dominacijom jedine svjetske supersile SAD. Međutim, poslednjih godina se ubrzava proces prelaska svjetskog sistema na multipolaran, gdje paralelno egzistira više svjetskih sila i gdje je Amerika i dalje, pojedinačno posmatrano, vodeća, ali bez one dominacije koju je karakterisao monopolarni sistem proteklog perioda. Čak, u neposrednijoj budućnosti ovaj proces slabljenja američke moći i jačanja drugih svjetskih sila će se nastaviti, sa daljom tendencijom gubitka američkog vođstva. Ovo se sve već reflektuje, a posebno će se reflektovati i na odnose u Evropi, uključujući i prostor Balkana.
Najkrupnije promjene koje su uslovile i promjenu svjetskog sistema od monopolarnog, uspostavljenog nakon rušenja Berlinskog zida, ka multipolarnom su višedecenijski proces prelaska svjetskog ekonomskog centra sa sjevernog Atlantika ka Pacifiku, posebno njegovoj azijskoj obali sa centrom u Kini; činjenica da zemlje BRIK preuzimaju sve veći značaj u međunarodnim odnosima, zahvaljujući svojim kapitalnim resursima; te svjetska ekonomska kriza, koja je ujedno i kraj neoliberalnog ekonomskog sistema.
Opredjeljivanjem Crne Gore za ulazak u NATO gdje izrazito ima hegemoniju SAD nije previše racionalan potez. To bi izazvalo direktnu distancu u odnosu na Rusiju i čak u srednjem roku svrstavanje u njene protivnike, što je nepotreban luksuz i presedan čitave istorije Crne Gore. I u okviru takve NATO grupacije, Crna Gora bi realno u očima SAD i drugih vodećih sila, bila zemlja pastorak, jer bi bez obzira na servilnost njenog marionetskog rukovodstva bila tretirana elementima dugog trajanja kao bliska Rusiji i na taj način bila svrstana kao sumnjiv i nepodoban element. Držanjem van stvarnog članstva u NATO, Crna Gora ima mogućnosti manevra, praćenja daljeg razvoja situacije u međunarodnom poretku i okruženju, i zadržava svoju neutralnost. Rješenje za svoju već vrlo neizvjesnu budućnost i sudbinu, stanovništvo Crne Gore, može i mora naći preduzimanjem prije svega sledećih strateških poteza:
U spoljnoj politici:
– izbjeći po svaku cijenu ulazak u NATO, jer Crna Gora samo tako ostaje kakav; – takav subjekat koji može da odlučuje u svojoj budućnosti;
– insistirati na vojnoj neutralnosti Crne Gore, koja će sarađivati sa svim važnijim silama i subjektima u savremenom svijetu, zadržavajući pri tom sudbinu u svojim rukama, i razvijati stepen prijateljstva i savezništva (vanblokovskog) sa velikim silama i susjedima primarno vodeći računa o sopstvenim interesima. To svakako ne podrazumijeva da mladost Crne Gore bude topovsko meso u imperijalnim ratovima širom planete u takozvanim mirovnim misijama NATO.
Fenomen globalizacije koji označava sve veću međuzavisnost unutar svjetskog društva nije zaobišao ni Crnu Goru. Taj proces u kojem se različiti tipovi identiteta jednog naroda stvaraju, mijenjaju ali i gube jednako i prijeti i ohrabruje jedno malo podneblje kakvo je i ovo. Kulturni, nacionalni, vjerski, vojno-politički, ekonomski, lingvistički kao i mnogi drugi podtipovi ovih identiteta unutar brojem malih naroda ne mogu da odole udarcima većih i jačih.
Princip neutralnosti javlja se kao spasonosno i jedino racionalno rješenje za mnoge od ovih identitetskih kolebanja. Razum nalaže da jedna mala zajednica poput Crne Gore treba da uživa u blagodetima neutralnosti. To može biti jednoj Švajcarskoj i ako bude strpljenja i elementarne racionalnosti da se sasluša čvrsta argumentacija koja ide u prilog toj priči moći će da bude i Crnoj Gori.
Ovo je platforma koja za cilj ima vojnu neutralnost Crne Gore i koja će biti promovisana u političkim i naučnim krugovima u Moskvi između 16–23. septembra, a nakon toga će biti dostavljena svim diplomatskim predstavništvima u Crnoj Gori.
Autori: Gojko Raičević,
urednik IN4S, predsjednik mreže nevladinih organizacija „Ne u rat ne u NATO”
dr Dragan Petrović, viši
naučni saradnik u Institutu za međunarodnu politiku i privredu u Beogradu

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google Foto

Du kommentierst mit Deinem Google-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d Bloggern gefällt das: